Showing posts with label #trek. Show all posts
Showing posts with label #trek. Show all posts

Saturday, 30 March 2019

Gumtara fort /Ghotawada fort गुमतारा किल्ला/ घोटवडा गड/ गोतारा किल्ला

गुमतारा किल्ला / घोटवडा गड / गोतारा किल्ला 
गुमतारा गड / घोटवडा किल्ला

गुमतारा / घोटवडा किल्ल्याचा ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

तीन चार महिन्याच्या विश्रांती नंतर, एकाच आठवड्यात २ दिवसाआड लागोपाठ दोन ट्रेक केले. पहिला, गुरुवारी एकट्याने अंजनेरी किल्ला केला आणि रविवारी घोटवडा/गुमतारा किल्ला केला. तो नेहमीप्रमाणे प्रणव बरोबर त्याने सुचविल्याप्रमाणे. आमच्या सोबत प्रणवच्या दुसऱ्या ट्रेक ग्रुप मधील मित्र सुरेश पण आमच्या सोबत होता.

बहुतेक नेमकेच किंवा नियमित ट्रेक करणारे ट्रेकरच ह्या गडावर जात असावे, हे गडावर जाणाऱ्या वाटेने आपल्याला कळून येते. गडावर जास्त काही अवशेष आढळून येत नाही. गडाचा माथा हि लहान आहे. ह्या गडावर माझ्या माहिती नुसार दुगड गावातून आणि मोहली गावातून जाता येते आणि बहुतेक उसगाव गावातून सुद्धा. आम्ही दुगड गावातून चढायचे ठरवले. 

कल्याण ते दुगड फाटा एसटी प्रवास:
ठरल्याप्रमाणे आम्ही सकाळी ७ ला कल्याणला भेटायचे ठरवले. प्रणव आणि सुरेश डोंबिवली वरून कल्याण एसटी आगारात वेळेत पोहचले. मी सुद्धा ७. २० पर्यंत कल्याणला पोहचलो. आम्ही तिथेच नाश्ता करून सकाळी ७.३० वाजता  कल्याण-वाडा-जव्हार एसटी पकडली. सुरेशने मोटारसायकल आणली होती, तो तिच्यावरूनच दुगड फाट्याला अगोदर पोहचला. कल्याण ते दुगड फाटा अंतर २६ किमी आहे, एसटीचे प्रत्येकी ४० रुपये तिकीट घेतात. एसटीने सव्वा तास पोहचायला लागतो. एसटी भिवंडीनाका- भिवंडी एसटी आगार वरून जाते.
[ परतीच्या वेळी आम्ही दुगड फाटा ते भिवंडी एसटी आगार पर्यंत शेअर गाडी ने प्रत्येकी २० रुपये घेतले. तेथून भिवंडी वरून कल्याणला जाणाऱ्या एसटीने प्रवास केला. त्याचे तिकीट प्रत्येकी ३० रुपये घेतले. भिवंडी वरून ठाण्यासाठी सतत एसटी पण असतात किंवा आगाराच्या बाहेर ठाणे पर्यंत शेअर रिक्षा असतात]

दुगड फाटा ते दुगड गाव
दुगड फाट्याला पोहचेपर्यंत ८.४० झाले. दुगड फाट्यावरून दुगड गाव ४ किमी आतमध्ये आहे. पण आमच्या कडे सुरेशची मोटरसायकल असल्यामुळे आम्ही तिघेजण त्याच्या गाडीवरून ६ ते ७ मिनिटात गावात पोहचलो. चालत गेलो असतो तर आमचा १ ते दिड तास फुकट गेला असता किंवा रिक्षाने जास्त भाडे देऊन जायला लागले असते.

फाट्यावरून डांबरी रस्ता सरळ दुगड गावात जातो. त्या रस्त्याने सरळ जात रहावे शेवटी जेव्हा रस्ता उजवीकडे वळतो तेथे थांबावे, तेथून डावीकडे एक कच्चा रस्ता दिसतो त्या रस्त्याने जावे. हा रस्ता जेथे लागतो तेथे एका झाडावर "गडावर जाण्यासाठी" लहान पाटी लावली आहे. अश्या पाट्या आपल्याला गडावर जाताना वाटेमध्ये दिसतात. त्यामुळे गडावर जाणारी वाट शोधणे सोप्पे पडते. त्यामुळे ह्या पाट्या न चुकता पहात जाणे.

गड चढायला सुरवात
सकाळी नऊ वाजता आम्ही गड चढायला सुरवात केली. ह्या कच्च्या रस्त्याने पाच सहा मिनिटे चालल्यावर नाल्यावर एक छोटा सिमेंटचा पूल लागतो. हा पूल जमिनीवरतीच रस्त्याच्या उंचीला असल्यामुळे लगेच कळत नाही. इथेच ह्या रस्त्याला डावीकडे वाट फुटते ती वाट पकडावी.  सुरवातीला हि वाट मोठी लागते पण नंतर चढ लागल्यावर ती नेहमीच्या वाटे सारखी लहान होते. ह्या वाटेने चढू लागलो असता मध्येच एक ठिकाणी वाट दोन ठिकाणी जाते. एक सरळ जाते आणि एक डावीकडे जाते. इथे डावीकडच्या वाटेने जाण्यासाठी पाटी लावली आहे. पण ती पाटी जर बघितली नाही, तर आमच्या सारखे चुकून सरळ त्या वाटेने गेलात तर वाट चुकू शकता कारण ती वाट धबधब्याजवळ जाऊन संपते.

दुगड गावातून पहिला असता, आपल्याला एका छोट्या डोंगराचा किंवा टेकाडच्या पाठी गुमतारा गडाचा डोंगर दिसतो. हा छोटा डोंगर किंवा टेकाड म्हणजेच गडाचा डोंगराच्या सोंडेचा भाग आहे. आपल्याला गड चढतेवेळी  आपण पहिले ह्या लहान डोंगरावरती पोहचतो नंतर आपण पुढे गडाच्या दिशेने चालू लागतो तेव्हा मध्ये खोलगट सपाट भाग लागतो. तो थोडासा उतरून मग पुन्हा गडाचा मुख्य गड चढू लागतो. जेव्हा आपण गड चढू लागतो, त्या आधी आपल्याला आंब्याचे मोठे झाड लागते आणि तिथून आपल्याला लहानसा चढ लागतो. आंब्याच्या झाडापासून आपल्याला गवती बांबूचे जंगल लागतो. ह्या जंगलातून वर बाहेर आल्यावर, वाट डावीकडे गडाच्या  कातळाच्या पायथ्या खालून जाताना दिसते. त्यामुळे चालते वेळी आपल्याला उजव्या बाजूला गड लागतो आणि डावीकडे खाली दरी लागते. ही वाट पुढे उजवीकडे वळते आणि एका लहान घळीतून गडावर जाते.
ही वाट जिथे उजवीकडे वळते तेथून आपल्याला गडाची तटबंदीची भिंत दिसायला लागते. इथून आपण १० मिनिटात घळीतून गडाच्या मुख्य दरवाजा जवळ पोहचतो. गावातून गडाचा मुख्य दरवाजापर्यंत पोहचायला आम्हाला दीड तास लागला. दरवाजा जवळ पोहचेपर्यंत ११. ३० वाजले.

गडाचा दरवाजा
गडाला बहुतेक हा एकच मुख्य दरवाजा आहे.गडाचा दरवाजा पूर्णपणे उधवस्त झालेला आहे. पण दरवाज्याच्या गोमुखी बुरुजाची तटबंदी आणि बुरुज दिसतो. पण बुरुज ही बहुतेक अर्धाच वाटतो.

पाण्याची टाकी
दरवाज्याने गडावर पोहचल्यावर समोरच थोड्या डावीकडे एक सुकलेली टाकी दिसते. त्या पुढे एक वाट जाते तिथे अजून एक टाकी किंवा खड्डा दिसतो. पण त्यात झाड आणि गवत असल्यामुळे तो खड्डा वाटत होता. दरवाजातून आत आल्यावर उजवीकडे मागे पाच ते सहा टाक्यांचा समुदाय दिसतो. त्यातील एका टाकीत पाणी होते. बाकी टाक्या रिकामी होत्या. त्यात एका मोठ्या टाकीत कोणीतरी संवर्धनाचे काम करत होते. हे त्या टाकीतील अर्धी खोदून काढलेली माती आणि त्यात असलेल्या दोन घमेल्यावरून कळत होते. 

देवीचे मंदिर
टाकी बघून आम्ही पुन्हा मागे दरवाजा जवळ आलो, तिथूनच एक वाट उजवीकडे गडमाथ्यावर जाताना दिसते. त्या वाटेने दोन मिनिटात चढून गडावरील देवीच्या मंदिराजवळ पोहोचलो. मंदिराच्या बाजूला साधारण १ फुटाची कठड्यासारखी भिंत दिसते. बाकी मंदिराचे काही अवशेष दिसत नाही. मंदिरात फक्त उघड्यावरती असलेली पाषाणावरती कोरलेली देवीची मूर्ती दिसते.

अजून एक पाण्याची टाकी आणि भग्न मूर्ती
मंदिरा जवळूनच माथ्यावर एक वाट जाते. त्या वाटेने थोडे वर चढल्यावर वाटेत डावीकडे टाकी लागते आणि वाट सरळ माथ्यावर जाताना दिसते. आम्ही पहिले डावीकडे टाकी जवळ गेलो. टाकी सुकलेली होती. टाकीच्या वरच्या भागात एक जुनी मूर्ती भग्न अवस्थेत दिसते. मूर्तीचा फक्त कंबरेच्या खालील भाग दिसत असल्यामुळे ती कुठल्या देवाची मूर्ती आहे ते कळले नाही.

टाकी जवळ आसपास अजून काही अवशेष न दिसल्यामुळे, टाकी बघून आम्ही माथ्यावर जाणारी वाट चढू लागलो. टाकी जवळून पाच मिनिटात आम्ही गड माथ्यावर पोहचलो. दुपारी १२. १० पर्यंत आम्ही गडाच्या सर्वोच्च माथ्यावर पोहचलो.

गडमाथा
गडमाथा खूप लहान आहे आणि माथ्यावर काही अवशेष आढळत नाही.  माथ्यावरून कामण दुर्ग दिसतो पण टकमक गड आम्हाला काही ओळखता आला नाही. बाकी गडावरून उसगावचे धरण, वज्रेश्वरी आणि भिवंडीचा परिसर दिसतो. पेटपूजा करून आम्ही पाऊणे दोनला गड उतरायला सुरवात केली. दोन तासात मध्ये थोडी विश्रांती घेऊन आम्ही गावात पोहचलो.  ह्या ट्रेक साठी नाश्ताकरून प्रत्येकी ११५ रुपये खर्च आला. रेलवेच्या तिकिटचे पैसे यात मोजले नाहीत.


गुमतारा / घोटवडा किल्ल्याचा ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  
https://youtu.be/NZCiBMo63Pg

आंब्याचा झाडा कडून वाट गडावर कशी जाते ते अंदाजे दाखविल आहे

Tuesday, 25 December 2018

Pabargad, पाबरगड

 पाबरगड 
 


पाबरगड ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

गेले दोन वर्ष प्रणव आणि माझा पाबरगड करायाचा विचार होता. शेवटी रविवार दिनांक २४ नोव्हेंबरला आम्हाला मुहूर्त सापडला. ह्या वेळी आमच्या दोघांसोबत ट्रेकचा माझा जुना मित्र विनायक आणि त्याची १२ वर्षाची मुलगी विधी होती.आम्ही फक्त चौघच होतो. त्यामुळे आम्हाला पब्लिक ट्रान्सपोर्ट ने जवावयाचे होते. 

गुहिरे हे पाबरगडचा पायथ्याचं गाव, भंडारदराचा विल्सन धरणाच्या पुढे आहे. भंडारदरा धरणाचा दरवाजा समोर आल्यावर, रस्त्याला समोर पूर्ण डोंगर आडवा दिसतो. तोच हा पाबरगड. विशेष म्हणजे पाबरगड आपल्याला गुहिरे गावातून पूर्ण दिसत नाही. गावातून केवळ गडाचं शिखर दिसते. गावातून जेव्हा आपण ट्रेक करत डोंगराच्या सोंडेवर पोहचतो तेव्हा पूर्ण गड दिसू लागतो.

गुहिरे पर्यंतचा प्रवास
पाबरगडसाठी तुमची खाजगी गाडी असेल तर उत्तम. कारण मुंबई ते गुहिरे अंतर १८२ किमी आहे. त्यामुळे प्रवासाला ४ ते ५ तास लागतात. पण आम्हाला खाजगी गाडी परवडणारी नव्हती. त्यासाठी आम्ही इगतपुरी किंवा घोटी वरून पुणे, संगमनेर आणि अकोले ला भंडारदरा, राजूरमार्गे जाणारी भेटेल ती एसटी पकडणार होतो. पण आम्हाला सकाळी ५ ची इगतपुरी-घोटी-पुणे एसटी आहे, अस कळलं. मग आम्ही तीच पकडायची ठरवलं. 

ऐनवेळी ट्रेक ठरवल्यामुळे आम्हाला मेल एक्सप्रेसच आरक्षण मिळालं नाही. त्यामुळे आम्ही रात्री शेवटची कसारा लोकल ट्रेन पकडून, कसाऱ्यावरून पुढे इगतपुरीला थांबणारी कुठची हि एक्सप्रेस ट्रेनने इगतपुरीला उतरणार होतो. नाही तर कसाऱ्यावरून इगतपुरी किंवा घोटीसाठी जीप वैगरे भेटेलच असा विचार केला. त्याप्रमाणे आम्ही शनिवार २३ नोव्हेंबरला १२. १५ ची शेवटची सीएसमटी-कसारा धीमी लोकल आपआपल्या स्थानकावरून पकडली. लोकल कसाऱ्याला अर्धातास उशीरा पोहल्यामुळे ३. ३० वाजले.  त्यामुळे आम्हाला पुढची कुठचीच एक्सप्रेस ट्रेन भेटली नाही.

आम्ही कसारा स्टेशन बाहेर जीप किंवा काही वाहन भेटते का बघू लागलो. पण बराच वेळ काही भेटला नाही. चार वाजल्यानंतर हळूहळू नाशिकला जाणाऱ्या गाड्या येऊ लागल्या. पण कोणी आम्हाला घोटीला सोडायला तयार होईना. शेवटी एक टॅक्सी वाला घोटीला जात होता, त्याने प्रत्येकी ७० रुपये भाडे घेऊन सोडतो बोलला. आम्ही चौघेच होतो पण तिथे हरिहरला जाणारे ५ मुलं होती आणि अजून एक दुसरा माणूस असे मिळून १० जण झाले.

आम्ही कसारा वरून २५ मिनटात घोटीला पोहचलो. साधारण पहाटेचे ४. ४० झाले होते.  सकाळी ५ ची इगतपुरी- पुणे एसटी ५. १५ ला घोटीला येते. आम्ही सकाळी ६. ४५ ला आम्ही गुहिरेला पोहचलो. कसारा ते गुहिरे एकूण अंतर ६७ किमी आहे. एसटीने आम्हाला एकतास वीस मिनटं लागली. एसटीने प्रत्येकी ४४ रुपये तिकीट घेतली.

मुंबईला परतते वेळी आम्हाला एसटीची वेळ माहित नव्हती. पण येते वेळी काही ना काही तरी गाडी भेटते. फक्त एवढंच तुम्हाला गाडी बदलत जावावयास लागते.  परत जातेवेळी आम्ही गुहिरे वरून छोटा टॅम्पोने शेंडी गावात गेलो. तेथून घोटी साठी शेअर गाडी भेटतात. ते प्रत्येकी ५० रुपये घेतात. घोटी वरून कसारा साठी शेअर गाडी ने ५० रुपये घेतात. अस करत आम्ही कसारा पोहचलो.

आम्ही मुंबई ते पाबरगड आणि परतीचा प्रवास कसा केला थोडक्यात 

 मुंबई ते कसारा  - सिएसमटी ते कसारा १२. १५ ची शेवटची लोकल ट्रेन
 कसारा ते घोटी  - शेअर टॅक्सी प्रत्येकी ७०रुपये दिले.
 घोटी ते गुहिरे    - सकाळी ५. १५ ची इगतपुरी-घोटी-पुणे एसटी घोटी आगार मध्ये येते. 
                           सकाळी ५ वाजता इगतपुरी वरून सुटते.
                           घोटी ते गुहिरे पर्यंत अंतर ४०. ७ किमी आणि तिकीट ४४ रुपये

परतीचा प्रवास करते वेळी 
गुहिरे ते शेंडी पर्यंत  - कुठच्या हि छोटा ट्रकवाला सोडत. प्रत्येकी १० ते २० रुपये घेतात. 
शेंडी ते घोटी           - शेअर गाडीने प्रत्येकी ५० रुपये
घोटी ते कसारा        - शेअर गाडीने प्रत्येकी ५० रूपये
            

ट्रेकला सुरवात
सकाळची थंडी लागत होती. गावातल्या दोन मुलांनी एसटी थांब्याजवळ केलेली पेंड्याची शेकोटी थोडावेळ घेऊन. सात वाजता ट्रेकला सुरवात केली.

गुहेरी एसटी थांब्याचा बाजूने गावात डांबरी रस्ता जातो. रस्त्याने आत गेलो असता सरळ आपण मारुतीच्या मंदिराजवळ पोहचतो. ह्या मंदिराच्या बाजूने उजवीकडे एक वाट गावाच्या पाठी जाते. त्या वाटेने जावे. पण त्या आधी आम्ही मंदिराच्या बाहेर असलेल्या वीरगळ बघितल्या आणि पुढे गडाच्या दिशेने चालू लागलो.
गावातून जाताना काही २/४ बंद घरांचे जोते बघितल्यावर जुन्या काळातील वाटत होते. त्यामुळे ती घर जुन्या काळातील वाटत होती.

मंदिराच्या उजव्या बाजूने, एक मोठी वाट सरळ जाते. ती पुढे जाऊन एका घरा समोर रस्ता संपतो आणि वाट डावीकडे वळते. त्या वाटेने आपण गावाच्या पाठी मागे जातो. तिथून पुढे आपल्याला शेतातून सिमेंटची टाकीच्या बाजूने वाट वर डोंगरात जाताना दिसते. त्या वाटेने आम्ही चालू लागलो. सुरवातीला आम्ही बरोबर गेलो. नंतर पुढे आमची वाट चुकली. कारण टाकीचा बाजूने वर चढल्यावर पुढे वाटेला वाट फुटत होती. त्यामुळे कळत नव्हता नक्की कुठची वाट कुठे जाते. त्यामुळे आम्ही वाट चुकलो. मध्ये एक मेंढपाळ काका भेटले. त्यांनी लांबून अस असं जा आणि आंब्याचा झाडाकडून उजवीकडे जा सांगितलं. तसा गेलो, तरी आम्ही वाट शोधतच गेलो. शेवटी एका मोकळ्या जागी पोहचलो. तिथून आम्ही मग सोंडेचा टोकाला जाऊन तिथून वाट चढायचा ठरवलं. कारण आम्ही वाचलेल्या ब्लॉग मध्ये बरेच जणांनी सोंडेवरून वाट गडावर जाते, अस लिहिले होता. त्याप्रमाणे आम्ही सोंडेच्या दिशेने जाऊन. सोंड चढायला सुरवात केली.आणि आम्हाला वाट सापडली. पण ह्या सर्व गोष्टीत आमचा अर्धा ते पाऊण तास वाया गेला.

सोंडेवर पोहचताच आपल्याला उजवीकडे आडवा पाबरगडचा मुख्य डोंगर दिसायला लागतो. आणि खाली भंडारदरा धरणाचा पसरलेला जलाशय. 

सोंडेवरून एकदम सरळ खडा चड लागतो. सकाळचा दवमुळे गवत ओल असल्यामुळे, आमचे पाय सरकत होते. हा चड चडून आम्ही १० मिनटा पहिल्या डोंगराच्या शिखर माथ्यावर वर पोहचलो. इथून अजून पाबरगडचा मुख्य डोंगर पुढे होता. त्यासाठी आम्ही पुढे चालू लागलो. डोंगरावर आल्यावर, आपल्याला समोर डोंगराची कातळ टोपी किंवा डोंगराचा दुसरा शिखर लागतो. ह्या कातळाच्या बाजूने उजवीकडून वाट पुढे गडाकडे जाते.  कारण वाट कडेने जात असल्यामुळे जरा जपून  जायायला लागते. त्यामुळे उजवीकडे खाली दरी लागते. त्यात डोक्यापर्यंत गवत असल्यामुळे पुढची वाट लगेच दिसत नाही. 
हि वाट कातळटोपीचा डोंगर जेथे संपतो आणि पाबरगडाचा डोंगर लागतो. त्या घळीमधून उजवीकडे पाबरगडावर जाते. कातळाटोपीच्या बाजूचा वाटेने घळी मध्ये पोहचायला आम्हाला २० मिनटं लागली.
तिथून आम्ही ९. ३० वाजता उजवीकडे वर पाबरगडचा मुख्य डोंगर चडू लागलो.

पाबरगडाचा डोंगर चढायला लागल्यावर आपल्याला एक कातळाचा पॅच (टप्पा) लागतो. हा पॅच चढायला नेहमीच्या ट्रेकरला इतका अवघड नाही. पण जपूनच चढायला लागतो. हा पॅच चडून वाट वर चढत गेल्यावर, वरती आपल्याला गडाचा कातळ (किंवा कातळटोपी) लागतो. तो चडून गेल्यावर आपण पाच मिनटात गडमाथ्यावर पोहचतो.

गडावरील गुहा अथवा गुहेतील टाकी
पण त्याचा अगोदर ह्या कातळाच्या बाजूने उजवीकडे एक वाट गुहे जवळ जाते.  गुहेपर्यंत पोहचेपर्यंत दहा वाजले. ह्या दोन गुहा बाजूबाजूला आहेत.
ह्या दोन्ही गुहा बघितला वर नेसर्गिक वाटतात. त्यातली पहिला गुहा पूर्णपणे कोरडी होती. पण गुहेत आत एक छोटी आडवी पण साधारण १ फूट खोल सुकलेली टाकी आहे. त्याचाच पुढे दुसरी गुहा होती. त्यात पाणी होते. त्या गुहेत शिरल्यावर डाव्या बाजूला कातळावर एक लहान पिंड लागते, आणि त्याचा समोर जीर्ण अवस्थेत असलेला नंदी दिसतो. बाकी गुहेत साधारण अर्धाफुट खोल एवढं पाणी साचलेला होता. पाणी स्वछ दिसत होता. त्यामुळे आम्ही ते पाणी पियावयास घेतले.
गड माथा
गुहा बघून पुन्हा जिथे गडाचा कातळ (कातळटोपी) लागतो तिथे आलो. इथून वाट वर कशी जाते कळत नाही. कारण समोर फक्त कातळ दिसतो वाट दिसत नाही. पण वाट कातळावरून कडेने उजवीकडे जाते. आणि मग डावीकडे कडेने वर जाते. हिथे हि एकदम छोटा पॅच लागतो. हा पॅच चडून आल्यावर, आपल्याला वर कातळातल्या पायऱ्या लागतात. आणि उजवीकडे बहुतेक उध्वस्त बुरजाचा अथवा चौकी (किंवा घराचा) चौथऱ्याचा पायथ्या दिसतो. इथून आपण पाच मिनटात गड माथ्यावर पोहचतो.

गडावरील मंदिर
सकाळी १०.३० ला आम्ही गडाच्या माथ्यावरील मंदिराजवळ पोहचलो. मंदिर उघड्यावर आहे.
मंदिराची बाजूची दगडाची भिंत साधणारं गुडघ्यापर्यंत अजून साबूत आहे. मंदिरात तांदळा स्वरूपातील शेंदूर लावलेला एक मोठा देव आणी शेंदूर लावलेली गणपतीची प्राचीन मूर्ती हि दिसते. आम्ही मंदिरात गेलो नाही. कारण गावातील काही लोक तिथे काही विधी करत होते. त्यामुळे आम्ही बाहेरूनच मंदिर बघितलं.
मंदिराला लागूनच, पाठी पाच सहा टाक्यांचा समूह लागतो. त्यातील ३ टाकीत पाणी होत. पण पाणी पिण्यायोग्य वाटत नव्हते. ह्या टाकीच्या बाजूने, वाट पुढे हनुमानाच शिल्प असलेल्या टाकीकडे जाते. तर मंदिराचा बाजूने एक वाट डावीकडे गडाच्या दुसऱ्या बाजूला असलेल्या टाक्यांकडे घेऊन जाते. तर एक वाट समोर गडाच्या सर्वोच्च माथ्यावर जाते.

गडाचा सर्वोच्च शिखर/माथा
आम्ही पहिला गडाचा सर्वोच्च माथ्यवर गेलो. मंदिरापासून पाच मिनटात माथ्यावर पोहचलो. सर्वोच्च माथ्यावर दगडाच्या पडक्या भिंतीच उघड्यावर असलेल एक छोटास मंदिर आहे. ह्या मंदिरात हि लहान तांदळा स्वरूपातील शेंदूर लावलेला देव दिसतो. बाकी ह्या माथ्यावर काहीच अवशेष आढळत नाही. पण माथ्यावरून आपल्याला भोवतालच्या परिसराचा सुंदर दर्शन होत.
एकीकडे कळसुबाई पर्वत रांगेतले कळसुबाई पर्वत, अलंग, मदन आणि कुलंग गड दिसतात. खाली भंडारदरा धरणाचा जलाशय दिसतो. तर थोडा डावीकडे रतनगड आणि त्याचा खुट्टा दिसतो. तर एकीकडे खाली भंडारदरा परिसर दिसतो.

गडावरील इतर टाकीचे वर्णन
सर्वोच्च माथ्यावरून पुन्हा खाली मंदिराजवळ येऊन, आम्ही डावीकडील वाटेने चालू लागलो. 
हि डावीकडील वाट बहुतेक सर्वोच्च माथ्याचा टेकाडला पूर्ण प्रदिक्षणा घालून, हनुमंताचे शिल्प असलेल्या टाकीकडून उजवीकडचा वाटेने पुन्हा मंदिराजवळ येते. असे आम्हाला गडावर असलेला गाववाला सांगत होता. पण आम्ही डावीकडून टाकी बघून पुढे गेलो असता. आम्हाला वाट सापडली नाही. कारण गवत आमच्या डोक्यापर्यंत वाढलं असल्यामुळे पुढे वाट दिसत नव्हती. त्यामुळे आम्ही पुन्हा पाठी फिरून डावीकडील वाटेनेच परत मंदिराजवळ आलो.

डावीकडील वाटेने जाते वेळी पहिली टाकी लागते, ती गुहेसारखी वाटते. तिला 2 चौकोनी छोटं तोंड आहे, पण आतून टाकी बुजलेली दिसत होती. एका बाजूला गडूळ पाणी दिसते पण ते हि जास्त खोल दिसत नव्हतं.

ह्या टाकी बघून आम्ही पुढे गेलो. पुढे वाट उजवीकडे वळते. तिथे अजून दोन टाकी लागतात. त्याचा बाजूलाच उजवीकडे काहीच पावलांवर अजून दोन टाकी लागतात. तिथून पुढे वाट जाताना दिसते. पण मी वर सांगितल्याप्रमाणे आम्ही पुन्हा त्याच वाटेने पाठी फिरून मंदिराजवळ आलो.

हनुमंताचे शिल्प असलेली टाकी
मंदिराला लागून असलेल्या टाकीच्या बाजूने उजवीकडे वाट दोनचार मिनटात हनुमंताच शिल्प असलेल्या टाकीकडे जाते. टाकी भरलेली होती पण पाणी पिण्यायोग्य वाटत नव्हते. हनुमंताचे  शिल्प एक ते दीड फूट उंचीच असून टाकीच्या वर कातळाचा भिंतीवर साधारण १० फुटावर असेल. मूर्तीच्या बाजूला छोट्या कातळ पायऱ्या दिसतात तिथं पर्यंत पोहचण्यापर्यन्त.

वर सांगितल्याप्रमाणे, गाववाल्याचा म्हणण्या नुसार डावीकडील वाट फिरून ह्या बाजूला उजवीकडे येते. पण आम्हाला तरी दिसली नाही.

टाकीच्या बाजूने पुढे वाट थोडी खाली जाताना दिसते. हि वाट आपल्या उजव्या बाजूला बाहेर दिसणारी डोंगराची एक शाखा/ सोंड आली आहे. त्याचावर जाते.  तेथे हि १/२ टाकी आहेत. हि शाखा /सोंड गड माथ्याच्या उंची पेक्षा थोडा खाली असल्यामुळे ती तुम्हाला सर्वोच्च माथ्यवरून किंवा शिल्पच्या टाकीजवळून हि दिसते. वेळेच्या अभावी आम्ही तिथे पुढे गेलो नाही. तिथे जर गेलो असतो, तर अजून येऊन जाऊन वीस मिनटं लागली असती. 

तरी अजून एके ठिकाणी आमच्या दोन टाक्या बघायचा राहिल्या. प्रणवने नंतर गूगल मॅप वर बघितला असता त्याला दिसल्या. मॅप वर बघितलं असता त्या टाकीजवळ जाण्यासाठी आपण जेव्हा गुहेच्या वरती चडून माथ्यावर येतो. त्यावेळीच वरती आल्यावर एक वाट डावीकडे जाताना दिसते. बहुतेक तेथे असावेत. आम्ही ती वाट बघितली होती. त्यामुळे नंतर येऊन बघणार होतो. पण गड उतरण्याचा गडबडीत विसरलो.

गड उतरायला सुरवात
सव्वाबाराला आम्ही गड उतरायला सुरवात केली. ते आम्ही अडीच वाजता पुन्हा एसटी थांब्याला पोहचलो.
आम्हाला गड चढायला साडेतीन तास आणि उतरतेवेळी सव्वा दोन तास लागले. पण दोन्ही वेळी आमची वाट चुकली. नाही तर अजून अर्धा तास कमी लागला असता. ह्या ट्रेक साठी आम्हाला प्रत्येकी २५० रुपये खर्च आला.


पाबरगड ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  
https://youtu.be/Y3B7zuu4iww





 गुहिरे गावातून दिसणारा पाबरगडच्या शिखर
प्राचीन असे वाटणारे घराचे जोते/ चौथरे




सोंडेवरून गडावर वाट कशी जाते लाल तुटक रेषेने अंदाजे दाखवले आहे. अचूक दाखवता येत नसल्याने अंदाजे दाखविलं आहे.

भविष्यातील मोठी ट्रेकर विधी
ह्या कातळटोपीच्या बाजूने उजवीकडून पाठी दिसणाऱ्या पाबरगड कडे वाट जाते. खालील फोटोत वाटेतून जाताना काढलेला फोटो


विनायक, विधी आणि प्रणव

दुसऱ्या गुहेत असलेली महादेवाची पिंड आणि त्याचा सामोर भग्न अवस्थेत असलेला नंदी
 
कातळाच्या पायऱ्या आणि बाजूला दिसणारं बुरुज अथवा चौकीचा चौथरा



गडाची एक सोंड बाहेर येते. त्याच वर असलेली टाकी लाल वर्तुळात दर्शवली आहे

गड उतरतेवेळी

पाबरगड ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

Thursday, 29 November 2018

Jivdhan Fort, जीवधन गड

 जीवधन ट्रेक
 


जीवधन ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

 
बरेच वर्ष जीवधन ट्रेक करायचा विचार करत होतो. शेवटी विनयशी एक डील केली, त्याला बोललो, तु माझ्या बरोबर जीवधन किल्ला कर, मी तुझ्या बरोबर गोरखगड करेल. डील डन झाली, आणि ऑक्टोबर २७ चा शनिवारी एका दिवसात नाणेघाट मार्गे जीवधन करायचा ठरवलं. विनय ने ह्या अगोदर प्रणव बरोबर ५ ते ६ वर्षांपूर्वी हा ट्रेक केला होता. पण त्यावेळी पूर्ण पहिला नव्हता. ह्या वेळी आम्ही पूर्ण करायचा ठरवलं. तरी आम्ही बहुतेक ८० ते ९० टक्के गड पिंजून काढला. त्यात आमची मुख्य जिवाई देवीची मूर्ती पाहायची राहिली.

मुंबई ते नाणेघाट पायथा प्रवास वर्णन
पूर्ण गड पिंजायचा होता, म्हणून आम्ही लवकर निघायचा ठरवलं. मी सकाळी ४. १५ ची  सीएसमटी ते खोपोली ट्रेन, करीरोड वरून ४.३६ ला पकडली. ठरल्याप्रमाणे मी कल्याण ला ५. ४५ ला पोहचलो, पण विनयची गाडी चुकली, त्यामुळे तो पाठच्या ट्रेनने १० मि. उशिरा आला. आम्ही तसच कल्याण एसटी आगार मधून नाणेघाटला कुठची एसटी जाईल म्हणून बघू लागलो. सहाची भिवंडी - अहमदनगर आळेफाटा मार्गे लागली होती. वाहकाला मोरोशी पर्यंतची तिकीट द्या आणि  नाणेघाटला सोडा सांगतील म्हणून तयार झाला. मग ती एसटी पकडली. तरी गाडी सुटे पर्यत सव्वा सहा वाजले.

आम्ही पाऊणे आठला नाणेघाटला उतरलो. आमचा नाश्ता राहिला होता, म्हणून तिथे काही टपरी वर खाऊ असा विचार केला. पण आता पावसाळा नसल्यामुळे, तिथे कोणी येत नाही म्हणून त्या टपरी बंद होत्या. 

ट्रेकला सुरवात
आम्ही ८ वाजता आमचा ट्रेक चालू केला. नाणेघाटाच्या पायथ्याला सुधारणा केल्यामुळे,  वाटेचा जागी मातीचा मोठा रस्ता केला आहे. त्यामुळे वाट चुकण्याचा प्रश्न येत नाही. साधारण तासभरात आम्ही नाणेघाटच्या मुख्य घाटाच्या  दगडी वाटेच्या पायथ्याला पोहचलो. इथून पूर्ण तासाभराचा नागमोडी वळणाचा दगडी वाटेचा खडाचड चडून, आपण नाणेघाटाच्या माथ्यावर पोहचतो.  हा चढ चढतेवेळी, वाटेत कातळातल्या पाण्याचा टाक्या लागतात. पण त्यातले पाणी पिण्यायोग्य वाटत नव्हते. 

सकाळी ९. ४५ ला आम्ही नाणेघाटाच्या मुख्य गुहेत पोहचलो. तिथे  ५ ते १० मिनिट गुहा पाहून आणि थांबून. आम्ही पुढे चालू लागलो. तिथून अगदी ५ मिनटात आम्ही माथ्यावर पोहचलो.  माथ्यावरील अवशेष पाहून आम्ही पुढे चालू लागलो.

नाणेघाट माथ्यावरून जीवधन किल्ल्याचा ट्रेक वर्णन
साधारण १०. १५ मिनटांनी, आम्ही जीवधन किल्ल्याचा दिशेने चालू लागलो.

नाणेघाटाचा माथ्यावर पोहचल्यावर समोर एक डांबरी रस्ता जुन्नर- घाटघर मार्गे आलेला आहे. ह्या रस्त्याने गाडीने सरळ नाणेघाटाच्या माथ्यावर पोहचतो. ह्याच रस्त्याने मुंबई किंवा पुणेहून खाजगी गाडी करून आलो असता. जीवधन दोन्ही वाटेने करू शकतो.

एक वाट घाटघर मार्गे तर दुसरी वाट नाणेघाट मार्गे गडावर जाते. नाणेघाट मार्गे म्हणजेच नाणेघाटाचा पठारावरून दीड ते दोन तासात गड चढता येतो. तर घाटघर मार्गे बहुतेक दोन ते अडीच तासात गडावर पोहचता येते.

नाणेघाटाच्या माथ्यावरून, आपल्या उजव्या हाथाला जीवधन किल्ला दिसतो. सुरवातीला डांबरी रस्त्यावरून ५ ते १० मिनटं चालल्यावर, उजवीकडे एक कच्चा रस्ता जाताना दिसतो. आम्ही त्या रस्त्याने चालू लागलो. पाच मिनीटांनी डावीकडे तुम्हाला एक हॉटेल दिसेल, तिथे न जाता, उजिवाकडे सरळ रस्ता जाताना दिसतो. त्या रस्त्याने जावे, त्या रस्त्याने थोडा पुढे गेलो असता. अजून एक हॉटेल लागते. ह्या हॉटेलच्या पाठून जीवधन कडे वाट जाते. आम्ही ह्या हॉटेलच्या पाठून गेलो. 

जीवधन किल्ल्याला जायायला पठारावरती ठराविक वाट दिसत नाही. त्या साठी आम्ही त्या हॉटेल वाल्याला विचारला असता त्यानी हाताने वाट दाखवत "असा जा" म्हणून सांगितलं. सोबत त्यांनी त्याचा कुत्र्याला घेऊन जायायला सांगितलं. आणि बोलला कि हा दाखवेल तुम्हाला वाट. पण खरंच त्या कुत्र्याने आम्हाला गडाच्या पायऱ्यापर्यंत अचूक वाट दाखवली.

पठारावर जर वाट भेटली नाही, तर हे लक्षात ठेवावे. वानरलिंगी सुळका आणि जीवधन गड ह्या मधील घळच्या दिशेने चालत जावे. त्यानंतर ज्या बाजूला गडाचा टोक येतो तिथूनच वाट पायथ्याचा जंगलातून वर जाते. आम्हाला जंगलात दोन झाडावर, वाट दर्शविणारे बाणाचे चिन्ह केलेलं दिसले.

गडाच्या पायऱ्या
पायथ्याचा जंगलातून वाटेने वर चढत आम्ही १० मिनटात गडाच्या पायऱ्या जवळ पोहचतो. इथून गडाचा कातळ लागतो. पहिल्या टप्प्यातील पायऱ्या नंतर मध्ये पायऱ्या नसल्यामुळे कातळाच्या बाजूने वाट चढत, आम्ही दुसऱ्या टप्प्यातील  पायऱ्याजवळ पोहचलो. ह्या टप्प्यातील पायऱ्या गडाच्या दरवाज्या पर्यंत जातात. ह्या टप्यातील पायऱ्या तुटलेल्या आहेत. त्यामुळे जपून जायायला लागते. खास करून, दरवाजाचा बुरुजाजवळच्या पायऱ्या एकदमच तुटलेल्या आहेत. त्यामुळे येथे कातळ जास्त जपून चढायला किंवा उतरायला लागतो. त्याचा पुढे आपण लगेच दरवाजा जवळ पोहचतो. दरवाजापर्यंत पोहचायला आम्हाला १०.३५ वाजले.

दरवाजा पाहून आम्ही गडावर आलो. दरवाज्याचा बुरुजावरून उजवीकडे वाट वानरलिंगी सुळका दिसतो तिथे जाते. ह्या वाटेने ५ मिनटात तिथपर्यंत पोहचतो. आम्ही परत उतरतेवेळी वानरलिंगी पहायला गेलो.

गड पहायला  सुरवात कशी केली
आम्ही दरवाजाने वर आल्यावर, समोर गडमाथ्यावर वाट जाताना दिसते. त्या वाटेने आम्ही माथ्यावर गेलो. ह्या वाटेने जातना आपल्याला वाटेत, दोन ठिकाणी पाण्याचा टाकी लागतात. पहिली एक मोठी आडवी रुंद लागते. अजून थोडा ५ मिंनट वाटेने वर चढल्यावर, आपल्याला अजून ५ टाकी लागतात. पाच मधल्या दोन टाक्या मोठ्या आहेत. त्याचा पुढे लागून ३ छोट्या टाक्या आहेत. त्यासाठी टाकीच्या पुढंपर्यंत जावे.

ह्या वाटेने आपण गडाच्या माथ्यावर पोहचतो. इथून आपल्या  उजव्या हाथाला एक वाट गडाचा माथ्यावरील मंदिराजवळ जाते. तरी डावीकडील वाट माथ्याच्या दुसऱ्या टोकाला जाते. ह्या टोकावर अवशेष किंवा मंदिर नाही. आणि एक वाट समोर खाली जाते. हि वाट आपल्याला गडाच्या दुसऱ्या बाजूला घेऊन जाते.
गडाच्या ह्या बाजूला आपल्याला गडावरील बहुतेक वाड्याचे अवशेष, तटबंदी इत्यादी दिसतात. ह्या बाजूला जुन्नर-घाटघर मार्गे गडावर वाट येते.

गडाच्या दुसऱ्या बाजूला आढळणारे अवशेष
आम्ही समोरील वाट उतरून,आधी दुसऱ्या बाजूला गेलो. वाटेने खाली आल्यावर पाच मिनटात आपण धान्यकोठाराजवळ पोहचतो. वाटेच्या बाजूला डावीकडे धान्यकोठार लागते तर उजवीकडे पाण्याच्या टाक्यांचा समुदाय.
आम्ही पहिला पाच टाक्यांचा समूह बघायला गेलो.ते पाहून आम्ही धान्यकोठार कडे गेलो. 

कोठार आतील भाग कातळात कोरलेला आहे. तर  त्याचा बाहेरील भाग दगडाने बांधकाम करून बांधलेला आहे.
कोठाराच्या आतील दरवाज्यावर गजलक्ष्मी कोरलेली आहे. आत वाड्यासारखे चार खांब आहे. कमानीसारखे  त्याचा वरती छताला पुष्पाची नक्षी आहे. हे सगळं काम दगडात केलेलं आहे. त्याचा पुढे २ मोठ्या कातळातल्या खोल्या लागतात. ह्या खोल्या आत मध्ये प्रशस्त आहे. त्याचाच बाजूला एक छोटी खोली लागते. अशे एकूण मिळून तीन खोल्या लागतात.  कोठार आतून नीट बघण्यासाठी बॅटरी घेऊन जावी.
एक वाजला होता, म्हणून कोठार बघून आम्ही तिथेच जेवून घेतला आणि पुढे चालू लागलो.
कोठारचा समोर वाट खाली जाते. ह्या वाटेने आम्ही खाली उतरून पहिला डावी कडे तटबंदीकडे गेलो.

तटबंदी कडे जाताना आढळणारे अवशेष
ह्या वाटेने आम्हाला वाटते बऱ्याच घराच्या जोत्याचे दगडी अवशेष लागतात. तसेच एक टाकी लागते. थोड्याच वेळात आम्ही तटबंदी जवळ पोहचलो.  सुरवातीला एक छोटी तटबंदी लागते साधारण १० ते १५ मीटर लांबीची.   हि तटबंदी बुरजासारखी आहे किंवा बुरुजच वाटतो. ह्या तटबंदीच्या बाजूने वाट पुढे जाते. दोन-चार मिनटं पुढे गेलो असता, आपल्याला अजून एक तटबंदी लागते. साधारण ४ फूट उंच आणि साधारण २०ते २५ मीटर लांब असेल. नीट पाहिल असता, असा अंदाज येतो कि मधली तटबंदी तुटली असावी.त्यामुळे ह्या दोन तटबंदी फट पडून वेगळ्या झाल्या असाव्यात.  तटबंदीच्या बाजूने पुढे गेलो असता, पुढून तटबंदीचा बाहेरील भाग दिसतो. अजून इतर कुठे आम्हाला तटबंदी दिसली नाही. तटबंदीच्या पुढे एके ठिकाणी, एक बुरुज खाली बांधलेला दिसतो, त्यासाठी खाली उतरायला कोरलेल्या पायऱ्या हि दिसतात. पण पायऱ्या झिजलेल्या दिसतात त्यामुळे उतरू शकत नाही.
  
आम्ही वेळ कमी असल्यामुळे जास्त पुढे न जाता. तटबंदीच्या थोडा पुढे जाऊन चौथऱ्याचे अवशेषश बघून पुन्हा पाठी फिरलो. आणि दुसऱ्या बाजूला जिथून गडावर जुन्नर मार्गे दुसरी वाट येते. ते बघायला गेलो.

या बाजूला आम्हाला उजव्या बाजूला वाटेचा वर एक पडक्या वाड्याचे अवशेष दिसतात. ह्या वाड्याचा बाजूने  वाट धान्यकोठाराजवळ जाते. त्यामुळे परत येतेवेळी हा वाडा बघून पुढे जाऊ शकता. पण आम्ही हा वाडा  बघून पुन्हा खाली वाटेला येऊन. पुढे वाटेचा डावीकडे छोट्या वाड्याचे किंवा घराचे अवशेष लागतात. आणि तशीच वाट वाड्याचा बाजूने खाली जाताना किंवा येताना दिसते. हि वाट जुन्नर-घाटघर मार्गे गडावर येते.

वाड्याचा पुढे थोडा खाली गेलो असता आपल्याला कातळात कोरलेल्या पायऱ्या लागतात.  ह्या पायऱ्या पूर्ण खाल पर्यंत गेल्या आहेत. सुरुवातीला पायर्यांजवळ पोहचले असता आपल्याला वरून बुरुज दिसतो. आम्ही पायऱ्या उतरून खाली बुरुजावर गेलो. बुरुजाच्या बाजूने पायऱ्या खाली जातात.  पुढे थोडा अजून खाली उतरलो असतात आपल्याला तुटलेल्या दरवाजाचे अवशेष दिसतात. दरवाजा पूर्ण उध्वस्त झालेला आहे. पण दरवाज्याचा बाजूची कमानीचा अगदी थोडा भाग दिसतो. त्यावरून कळून येतो येथे दरवाजा असणार. दरवाजा जवळ आपल्याला  खांबटाकी दिसते. हि टाकी बुरुजावरून लगेच दिसते. पायऱ्या अजून खाल पर्यंत जात होत्या. आणि आम्हाला परत फिरायचा होता. म्हणून आम्ही जास्त खाली न जातात दरवाजा जवळून, पुन्हा पाठी फिरून गडावर आलो.
आणि पुन्हा धान्यकोठाराचा बाजूला माथ्यावरून जी वाट खाली आली होती, त्या वाटेने पुन्हा माथ्यावर गेलो. आणि
माथ्यावरील मंदिराजवळ गेलो. हे मंदिर जिवाई  देवीचे नाही. आमची जिवाई देवीची मूर्ती शोधण्याचे राहून गेले.

सर्वोच्च माथ्यावरील मंदिर
मंदिर पूर्णपणे उध्वस्त झालेलं बिना छपराच आहे. मंदिराच्या बाजूला दगडाने २ फुट उंच भिंत रचून ठेवली आहे., मंदिरात आत मूर्ती आहे. देवीचा दर्शन घेऊन, आम्ही मंदिराचा पाठी गेलो. तिथे तुटलेले दगडी खांब दिसतात. कदाचित मंदिरचा प्रवेश द्वाराचे खांब असावेत. येथे गवत जास्त असल्यामुळे, येथून कुठे वाट पुढे खाली जाते का. आम्ही शोधला नाही. आम्ही आलो त्या वाटेने पाठी फिरून गड उतरायला केली.

परतीचा  प्रवास
अडीच  वाजता आम्ही दरवाजा पासून गड उतरायला सुरवात केली. पावणे चार वाजता नाणेघाटाचा माथ्यावर पोहचलो. तिथे हॉटेल मध्ये लिंबू पाणी पिऊन.  नाणेघाट उतरायला सुरवात केली.  पाऊणे सहाला आम्ही रस्त्याला पोहचलो. जातेवेळी रस्त्याला एकही एसटी किंवा गाडी थांबत नव्हती. शेवटी आम्ही चालायला सुरवात केली, २ ते २.५ किमी चालल्यावर वैशाखारे गावाचा फाट्यावर एक रिक्षा वाला भेटला. त्याला शंभर रुपये देऊन, आम्ही पुढील ३किमी अंतरावरील टोकावडे स्टॅन्डला गेलो. तिथे रिक्षावाल्याने जिथे एसटी जेवायला थांबतात तिथे सोडला. तिकडून आम्हाला कल्याण एसटी भेटली. आणि आम्ही ९ ला कल्याणला पोहचलो.


जीवधन ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

 
फोटोत अवशेष आणि तटबंदी वर्तुळ करून दाखवले आहेत. आणि त्याला धान्यकोठार साठी वाट कशी जाते. ते हि लाल रेषेने दाखवले आहे.
पहिली तटबंदी

दुसरी तटबंदीचा पुढे गेलो असता. तटबंदीचा बाहेरील भाग दिसतो.

तटबंदीच्या खाली असलेला बुरुज आणि त्याच्या कातळातल्या पायऱ्या दिसत आहेत.

दरवाजा कडून माथ्यावर येताना. वाटेत टाक्या लागतात. त्याचे वरून काढलेला फोटो.

जुन्नर मार्गे येणारी वाटेचा दरवाजा कडील  बुरुज आणि पायऱ्या. आणि खाली बुरुजाचा जवळ समोर असलेली खांबटाकी


जुन्नर वाटेच्या दरवाजाचे अवशेष
नाणेघाट वाटे लागणारा  दरवाजा

जीवधन ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

Saturday, 29 September 2018

Tringalwadi Fort, त्रिंगलवाडी गड

 त्रिंगलवाडी किल्ला 


त्रिंगलवाडी गडाचे धरणाच्या भिंतीवरून दिसणारे दृश्य



 त्रिंगलवाडी ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  
https://youtu.be/A3v69AXmZEg

महिना झाला सतत काही कामामुळे मोरधन नंतर कुठेच ट्रेक केला नाही. त्यामुळे १६ सप्टेंबरचा रविवारी कुठचा तरी ट्रेक करायचा ठरवलं होत. पण सोबत कोणी येत नसल्यामुळे, एकटा जायायचा ठरवलं. त्यासाठी मी त्रिगलवाडी ट्रेक करायचा ठरवलं.

करीरोड-दादर ते इगतपुरी पर्यंतचा प्रवासाच वर्णन:
दादर वरून सकाळी  ६. २८ ची तपोवन एक्सप्रेस पकडली. इंजिनला लागून पुढे एकच जनरल डब्बा आल्यामळे, कल्याण येईपर्यंत तुफान गर्दी झाली. कसाबसा रेटत-ओरडत इगतपुरीला उतरलो. अस वाटलं, त्यापेक्षा कसाऱ्यापर्यंत लोकल ट्रेनने येऊन. शेअर गाडीने इगतपुरीलाआलो असतो, तर परवडला असता. कमीत कमी बसून तरी आलो असतो. मग येते वेळी इगतपुरी वरून २ तास ट्रेन नसल्यामुळे, कसाऱ्यावरून आलो. २० मिनटात इगतपुरी वरून रोडने कसाऱ्याला पोहचलो.

इगतपुरी रेल्वे स्थानक ते त्रिंगलवाडी पर्यंतचा प्रवासाचं वर्णन:
सकाळी ८. ५० ला इगतपुरीला पोहचलो. बाहेर जाऊन त्रिगलवाडी साठी शेअर जीप कुठे भेटतात म्हणून विचारला असता कळल. शेअर जीप आता बंद झाल्या आहेत. त्यासाठी रिक्षा करून जायायला लागेल. मग मी एसटी आगार मध्ये गेलो. तर तिथे कळलं त्रिंगलवाडीला जायायला एकही एसटी नाही.

आता पुन्हा पाठी फिरून चहा घेऊन दुसऱ्या कुठचा ट्रेक करता येईल का विचार करायचा ठरवलं. पुन्हा पाठी रिक्षा स्टॅन्डला आलो. एका रिक्षावाल्याला पुन्हा विचारला. त्याने मला त्रिगलवाडीला रस्ता जातो  तिथे जीप आहेत का बघायला सांगितले. आता मला हि माहिती होत, जीप नाहीत आणि त्याला हि. तरी हि मी बघायला गेलो.  

त्या रस्त्यात एका बाईक वाल्याला विचारला असता, तो हि मला तेच बोलला "जीप बंद" झाल्या.  तो बोलला, मी सोडतो तुम्हाला मी हि तिथेच चाललो आहे.  त्याचा नाव अर्जुन शेलार, खरतर त्याचा लिफ्ट देण्यामुळेच मी पुढे ट्रेक करू शकलो. त्याबद्दल मी त्याचा आभारी राहील. तरी हि माझ्या मनात प्रश्न पडला. परत येताना काही वाहन नाही भेटल तर?.  मग विचार केला येईल ५ किमी चालत.

नंतर मला अर्जुन आणि इतर गावातल्याकडून कळलं, इगतपुरी वरून गावात येण्या-जाण्यासाठी गाड्या
नसल्यामुळे. गावातील बहुतेक लोक बाईक वापरतात, त्यामुळे रस्त्यात कोणाकडे हि लिफ्ट मागितली कि देतात. त्यामुळे जातेवेळी हि, मी तसाच लिफ्ट मागत गेलो.

इगतपुरी वरून त्रिंगलवाडीला कसा रस्ता जातो त्याचे वर्णन:
इगतपुरी ते त्रिंगलवाडी अंतर ५ किमी आहे. इगतपुरी रेल्वे स्थानकाचा बाहेर आल्यावर इगतपुरी एसटी स्थानकासाठी रस्ता जातो. त्या रस्त्याने पुढे गेलो असता एक चौक लागते तेथे डॉ बाबासाहेब आंबेडकरांचा पुतळा आणि बुद्ध विहार आहे. तिथून डावीकडे एक रस्ता वर जातो.  हा रस्ता त्रिंगलवाडीला जातो. रस्त्याने चालत गेलो तर अंदाजे १ ते १. ३० तास लागेल, पण रस्त्यामध्ये कुठे वस्ती लागत नाही. आणि एक छोटा घाट लागतो. 

बाइकवरून  १० मिनटात त्रिंगलवाडी गावात पोहचलो. तिथून त्यांनी मला धरणावरून चालत जायायला सांगितले. मी हि मग तिकडूनच गेलो. 

त्रिगलवाडी गाव ते त्रिगलवाडी किल्ल्या पर्यंतचा वाटेचे वर्णन:
दहा वाजता मी त्रिगलवाडी गावातून ट्रेक सुरु केला. गावामागे धरणावर एक वाट जाते. विचारात विचारात पाच  मिनटात मी धरणाजवळ पोहचलो. धरणाचा भिंतीवर आलल्यावर समोर धरणाच्या पलिकडे त्रिंगलवाडी किल्ला दिसतो. त्यासाठी आपल्याला धरणाच्या डाव्याबाजूने वाटेने जायायला लागते. त्यामुळे सतत डाव्याबाजूला डोंगर तर उजव्याबाजूला धरण लागतो.

समोर त्रिंगलवाडीचा वाटेने चालत असताना ध्यानात ठेवणे, डाव्या बाजूला लागणाऱ्या डोंगरावरती न चढता. त्याचा पायथ्याचा कडेने चालत राहणे. कारण काही ठिकाणी धरणाजवळची जमीन तारेचा कुंपण केला आहे. त्यामुळे वाट सुरवातीला धरणाच्या काठाने जाते. नंतर थोडी वरुनच जाते. गडाचा जवळ पोहचल्यावर मला लेण्याची वाडी लागली. वाडीतून १० मिनटात मी त्रिंगलवाडी गडाच्या पायथ्याचा लेणीजवळ पोहचलो

त्रिंगलवाडीतून लेणीपर्यंत पोहचेपर्यंत मला १ तास लागला. पण परत जाते वेळी ४० मिनटात गावात पोहचलो.  ११ वाजता मी लेणीजवळ पोहचलो.

पायथ्याचा लेणीचे थोडक्यात वर्णन:
गडाच्या पायथ्याशी ह्या जैन लेणी आहे. लेणीच्या आत चार दगडी खांबाचा मोठा गाभारा आहे. पण त्यातील एकच खांब अखंड आहे. गाभाऱ्याचा पुढे गुहेच्या खोलीत भगवान महावीरची मूर्ती भग्न अवस्थेत आहे.

लेणी पासून त्रिगलवाडी किल्ल्यावर जाणाऱ्या वाटेचे वर्णन: 
लेणीच्या डाव्याबाजूने गडावर वाट जाते. ह्या वाटेने मी १० मिनटात त्रिंगलगड डोंगराच्या सोंडेवर पोहचलो.
सोंडेवरून सरळ चढत गेल्यावर आपल्याला गडाच्या शिखराचा मुख्य कातळ लागतो. ह्या कातळाच्या दोन बाजूने, उजवीकडून आणि डावीकडून गडावर वाट जाते. 

मी सगळ्या ट्रेककर्स प्रमाणे डाव्या वाटेने गेलो. डाव्यावाटेने गेलो असता, आपल्याला कातळाच्या पायऱ्या आणि गडाचा दरवाजा लागतो. पायऱ्या चडून आल्यावर, समोर मारुतीची ७/८ फुटाची कातळावर कोरलेली मूर्ती दिसते आणि बाजूलाच उजवीकडे दरवाजा आहे.दरवाजाने  वर गेल्यावर आपण गडावर पोहचतो. 

बाराला दहा मिनटं असताना, म्हणजेच साधारण अर्ध्यातासात मी लेणी पासून दरवाज्याने गडावर पोहचलो.

त्रिगलवाडी किल्ल्यावरील पाहिलेल्या वास्तू:
दरवाज्याने वर आल्यावर एक वाट समोर जाताना दिसते. ह्या  वाटेने चालत गेलो असता आपण वाड्याचा अवशेषजवळ पोहचतो. 

वाड्याचे अवशेष 
ह्या पहिल्या वाड्याचा खाली थोड्या अंतरावर अजून एक वाड्याचे अवशेष दिसतात.  ह्या वाड्याचा बाजूने उजवीकडील वाट गडावर येते. ह्या वाटेचे वर्णन मी उतरतेवेळी शेवटी केले आहे. गवतामुळे मला वाडा नीट पाहता आला नाही. ह्या वाड्यांच्या व्यतिरिक्त तिथे आजूबाजूला ३ / ४  नुसते दगड रचून चौकोनी चौथरे केलेले दिसतात. पण त्यांना बघून प्राचीन अवशेष वाटत नाही.

पहिल्या  वाड्याचा येथे आल्यावर आपल्याला गडाच्या सर्वोच माथ्यावर जाताना एक वाट दिसते. ह्या वाटेने शिखर माथ्यावर पोहचता येते. पण ह्या वाटेने मी उतरलो आणि डावीकडील वाटेने पुढे गेलो. 

खांब टाकी किंवा गुहा आणि पाण्याचा तीन टाकी:
डावीकडील वाटेने पहिली मला गडावरील खांब टाकी किंवा गुहा लागली. टाकीचा बाजूला खाली एक आयताकृती टाकी लागते.  इथून वाटेने पुढे गेलो असता. मंदिर जवळ पोहचेपर्यंत, अजून दोन टाकी दिसतात. त्यातील एक जरा वाटेवरून उतरून बाजूला लागते. दोन हि टाकी बघून मी पुढे गडावरील मंदिराजवळ पोहचलो

गडावरील मंदिर:
मंदिरात दोन देवीच्या मूर्ती मध्ये गणपतीची लहान मूर्ती दिसते. मंदिराचा समोरील जागेत शंकराची पिंड आहे.  ह्या जागेच्या खाली बहुतेक समाधी सारखे दोन पाषाण दिसतात. 

शिखर माथ्यावर पोहचल्यावरचे वर्णन:
शिखर माथ्यावर जाण्यासाठी मंदिराचा पाठून माथ्यावर जाणारी वाट दिसते.त्या वाटेने मी ५ मिनटात शिखर माथ्यावर पोहचलो.  सगळे अवशेष बघून मी १२.३० ला शिखर माथ्यावर पोहचलो.

मंदिराच्या बाजूने वर आल्यावर, इथून समोर त्रंबक डोंगररांग स्पष्ट दिसत होती. इथून पुढे मी झेंड्याजवळ गेलो. तिथून त्रिंगलवाडी धरण आणि त्याचा पुढचा परिसर दिसत होता. तर त्याचा अजून डाव्या बाजूला डोंगराचा पाठी लांब कावनई  गड दिसत होता. उजवीकडे दूरवर डोंगररांग न दिसता. पठार आणि जंगल दिसत होता. डावीकडेच पाठी मध्य वैतरणा धरणाचं पाठीमागचा जलाशय दिसत होता.

पूर्ण गड पाहून झाला होता, मग माथ्यावरच जेवण करून सव्वा एकला गड उतरायला सुरवात केली. उतरतेवेळी  उजव्या वाटेने गड उतरायला सुरवात केली.  

उजव्या वाटेचे उतरतेवेळी वर्णन:
वर सांगितल्याप्रमाणे दुसऱ्यावाड्याचा बाजूने उजवीवाट वर येते. तिथूनच उतरायला सुरवात केली. 
वाड्याचा खाली आल्यावर आपल्याला कातळात कोरलेल्या तुटलेल्या पायऱ्या लागतात . पायऱ्यांचा वर आपल्याला भिंती सारखे अवशेष दिसतात. बहुतेक छोटा दरवाजा असल्यासारखे अवशेष वाटतात.  पायऱ्या  उतरतेवेळी उजव्याबाजूला एक छोटी गुहा लागते.  गुहेच्या पुढे पायऱ्या संपतात आणि वाट उजवीकडे वळते. आणि आपल्याला जेथे दोन वाटा लागतात तिथे घेऊन जाते.

२. ४० ला मी त्रिंगलवाडी गावात पोहोचलो. 

हि खालील माहिती, माझ्या आठवणी साठी मी लिहिली आहे
त्रिंगलवाडी गाव ते इगतपुरी पर्यंतचा परतीचा प्रवास कसा केला:
गावातून इगतपुरीला जातेवेळी गाडी नव्हती म्हणून चालायला सुरवात केली. गावातले बोलले वाटेत काही ना काही भेटेल. पाच मिनटं चाललो आणि तितक्यात एक डम्पर आला, त्याने मला पारदेवी फाट्याला सोडला आणि तो दुसऱ्या गावात गेला.  मग इगतपुरीच्या दिशने पुढे थोडा चाललो असता. एका बाईकवाला घाटा मध्ये चालला होता, त्यांनी मला तिथपर्यंत सोडला. पुढे मी घाट उतरू लागलो पुन्हा ५ते १० मिनटात दुसरा बाईक वाला आला. त्याने मला इगतपुरी रेल्वे स्थानकापर्यंत सोडला. अशा प्रकारे मी ३. १५ ला इगतपुरीला पोहचलो. काही गाडी नसती भेटली तरी मी ५ किमी म्हणजे साधारण १ ते दिड तास चालायची तयारी ठेवली होती. पण गावातल्याने सांगितल्याने मला गावातल्या लोकांनी लिफ्ट दिली. त्याबद्दल मी त्यांचा आभारी आहे.


 त्रिंगलवाडी ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  
https://youtu.be/A3v69AXmZEg

लेणीच्या वाडीच्या अगोदर वाटेत हि शिळा दिसली, बहुतेक समाधी शिळा असावी.

गडावरील खांब टाकी किंवा गुहा आणि त्याचा बाजूला खाली टाकी दिसत आहे.

दुसरी टाकी

तिसरी टाकी

मंदिरातील मूर्ती

मंदिराच्या मागाहून शिखर माथ्यावर जाताना. हा शेंदूर लावलेला पाषाण दिसतो.

दुसऱ्या वाड्याजवळ आढळणारी खोबी

लेणीचे गाभाऱ्याचे दृश्य

गडाच्या शिखर माथ्यावरून दिसणारे दृश्य. पॅनोरमा मोड मध्ये टिपले आहे

गडाच्या शिखर माथ्यावरून दिसणारे दृश्य. पॅनोरमा मोड मध्ये टिपले आहे

गडाच्या शिखर माथ्यावरून दिसणारे दृश्य. पॅनोरमा मोड मध्ये टिपले आहे

धरणाच्या काठावरून पॅनोरमा मोड मध्ये टिपलेले दृश्य. 

 त्रिंगलवाडी ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  
https://youtu.be/A3v69AXmZEg

Friday, 24 August 2018

Mordhan fort मोरधन किल्ला

 मोरधन किल्ला 
मोरा किंवा मोरधन डोंगराच्या पठारावरून मोरधन गडाचा काढलेला फोटो.  गड उत्तरदक्षिणेला  लांब पसरलेला दिसतो.
मोरधन ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  
  

ह्या वर्षीच्या पावसाळ्यातील हा पाचवा ट्रेक होता. पण ह्या अगोदरचा ट्रेकपेक्षा ह्या ट्रेकला मिळालेला पावासाचा अनुभव आणि गड माथ्यावर लागणारा जोराचा वारा, ढगांचा खेळ, खूप सुंदर होता. गडावरील अवशेष पाहता, हा टेहळणीचा  किल्ला असल्याचे कळून येते.

प्रवासाचे वर्णन:
शुक्रवारी रात्री आमचा, रविवारी १२ ऑगस्टला मोरधन करायचा ठरल्यामुळे, आम्हाला एक्सप्रेस ट्रेनची तिकीट भेटली नाही. त्यामुळे आम्ही कसारा लोकलने जायच ठरवले. मी सकाळी ५. १२ ची कसारा पकडली, प्रणव आणि विनय डोबवलीला भेटले. ७. ४० ला आम्ही कसारा पोहचलो. तिथेच आम्ही नाश्ता करून. कसारा स्थानकातून शेअर गाडीने अर्ध्यातासात घोटीला पोहचलो.
कसारा ते घोटी अंतर २५ किमी आहे, त्यासाठी गाडीवाले प्रत्येकी ४० रुपये घेतात. पण तो अर्धातासाचा प्रवास अनुभवून, भुसावळ पॅसेंजरने सरळ घोटीला आलो असतो तर परवडलं असत. असे मला वाटत होते. घोटी स्थानकातून खैरगाव साठी एसटी नाही. त्यासाठी शेअर गाडीने किंवा खाजगी रिक्षा करून जायला लागते. किंवा एसटीने देवळे गावात उतरून खैरगाव साठी शेअर किंवा रिक्षाने जावे. घोटी ते खैरगाव अंतर अंदाजे ५ते ६ किमी असेल. त्यासाठी रिक्षावाल्यालाने आम्हाला ३०० रुपये घेऊन जरा लुबाडलच, हे प्रवास केल्यानंतर आम्हाला कळून आले. येतेवेळी आम्ही गावातीलच एकाचा गाडीने आलो त्याने १५० रुपये घेतले. पण जर शेअर गाडीने आलो असतो, तर अंदाजे प्रत्येकी २० ते ३० रुपये घेत असतील. असा माझा अंदाज आहे.

गडाच्या वाटेच वर्णन:
सव्वा दहा वाजता आम्ही खैरगावातील शाळेजवळून ट्रेकला सुरवात केली. शाळेजवळ वाटेत मध्येच झाडाखाली उघड्यावर गणपतीची थोडी प्राचीन अशी मूर्ती दिसते. तिथून पुढे, गावातून आम्ही वाट विचारत ५ मिनटात, गावाचा पाठीमागे बाहेर आलो.

गावातून  बाहेर गडाचा दिशेने आलो असता. मोरधन गडाची किंवा मोरा डोंगराची एक सोंड गावाचा दिशेने आलेली दिसते. ह्या डोंगराच्या वर आपल्याला मोरधन गडाचा मुख्य डोंगर दिसतो. सोंडेवरील ह्या वाटेने आपण, न चुकता डोंगर चढायला लागतो. वर चढल्यावर वाट डावीकडे वळत डोंगराची घळ लागते, तिथे घेऊन जाते.  इथून आपण ५ ते १० मिनटात डाव्याबाजूचा पठारावर पोहचतो.

मोरा किंवा मोरधनच्या डोंगराचा पठार:
आम्ही तासाभरात पठारावर पोहचलो. पठारावरून आपल्याला मोरधन गडाचा मुख्य डोंगर सरळ उत्तर दक्षिणेला लांब पसरलेला दिसतो. तसेच पठारावरून पलीकडील दरणा जलाशय दिसतो. सुसाट सुटलेल्याला वारा आणि पावसाचा थोडावेळ आनंद घेऊन, आम्ही गडावर जाण्यासाठी पुढे चालू लागलो.

पठारावरून गडामाथ्यावर जाणारी वाटेचे वर्णन:
पठारावरून एक वाट सरळ पुढे जाताना दिसते. पण गडावर जाण्यासाठी वाटेने सरळ पुढे न जाता, आपल्या उजव्या बाजूला जेथे मोरधन गडाचा मुख्य शिखर सुरवात होतो. तिथूनच बरोबर खाली वाट आहे, हे लक्षात ठेवणे. कारण पठारावरून येणारी मोठी वाट सरळ पुढे जाते, त्यामुळे उजव्याबाजूची हि छोटी वाट दिसत नाही. त्यामुळे चुकून तुम्ही सरळ जाणाऱ्या वाटेने पुढे जाऊन चुकू शकता.

उजव्याबाजूची हि वाट, डावीकडे वर नागमोडी वळून सरळ न चुकता गडावर घेऊन जाते. ह्या वाटेने आपण  पाऊण ते एक तासात गडाच्या माथ्यावर पोहचतो.

गड माथ्यावरील वर्णन:
गडाच्या माथ्यावर पोहचल्यावर, आम्ही उजवीकडचा माथा जवळ आणि लहान असल्यामुळे. पहिलं त्यादिशेला गेलो. उजव्या माथ्याचा टोकाला, आपल्याला एक चौथऱ्याचे अवशेष आढळतात.  ह्या बाजूला माथ्यावर बाकी काही अवशेष नसल्यामुळे, आम्ही पाठीमागे फिरून डावीकडे गेलो.

डावीकडील माथा दक्षिणेला लांबवर पसरलेला आहे. ह्या बाजूला तुम्ही गडमाथ्यावर ज्या वाटेने येतात.  त्याचा डाव्या बाजूला, काही अंतरावर गडावरील एकमेव पाण्याचे टाके लागते. टाकीच्या पुढे दक्षिणेला गड माथा अजून लांब पसरलेला आहे. पण आम्ही वाचलेल्या माहितीनुसार टाकीच्या पुढील माथ्यावर काही अवशेष नाहीत. म्हणून आम्ही इथूनच मागे फिरून गड उतरायला सुरवात केली.

तसेही गडमाथ्यावर आलेले ढग आणि गवतामुळे अवशेष ओळखणे जरा अवघडच होते. त्यामुळे आमचा चुकून एकाद-दुसरा अवशेष राहून गेले असतील.

थोड्यावेळा साठी माथ्यावरून ढग बाजूला झाल्यामुळे गडा खालील परिसर दिसू लागला. गडाचा पश्चिम बाजूला आपल्या खैरगाव, घोटीचा परिसर दिसतो. पूर्वेला दरना जलाशयचा सुंदर परिसर सतत दिसतो. ढगांमुळे आम्हाला गडावरून आजूबाजूच्या परिसरातील किल्ले दिसले नाहीत. गडावर पाऊस आणि जोराचा वारा लागत होता. वारा एवढ्या जोरात वाहत होता, कि मध्येच आम्हाला त्याचा प्रवाहात ढकलत होता. त्यामुळे आम्ही जास्त करून गडाचा कडेला जाणे टाळले. 


थोडक्यात प्रवासाबद्दल 
  • मुंबई ते कसारा लोकल ट्रेन ने कसारा उतरावे 
  • कसारा ते घोटी अंतर २५ किमी आहे. त्यासाठी शेअर गाडी असतात. प्रत्येकी ३० रुपये घेतात. 
  • किंवा भुसावळ पॅसेंजर घोटी ला १० वाजता पोहचते. हा प्रवास शेअर गाडी पेक्षा उत्तम पडेल. 
  • घोटी ते खैरगाव अंतर ५ते ६ किमी आहे. 
  • घोटी वरून खैरगाव साठी शेअर गाडी भेटतात किंवा खाजगी रिक्षा करून जाणे. 
  • स्वतःची गाडीने  मुंबई ते नाशिक महामार्गावरून घोटीला, घोटी -शिर्डी रस्त्याने देवळे गावातून खैरगाव गाठावे. 
मोरधन ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  


Monday, 16 July 2018

Thanale caves ठाणाळे लेणी

ठाणाळे लेणी 

ठाणाळे लेणी

ठाणाळे लेणी  ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  

दोन-चार आठवडे, आमचा ठाणाळे लेणी करायचा विचार चालला होता. पण वेळेला दुसराच ट्रेक ठरवल्यामुळे होत नव्हता. शेवटी प्रणव आणि मी १ जुलैचा रविवारी करायचा ठरवले. ह्या वेळी आमच्या सोबत हेमेश आणी त्याची बायको स्वप्ना होती.

विकिपीडियावर सांगितल्याप्रमाणे ठाणाळे लेणी ह्या २३ बुधलेणींचा समुदाय असून, पहिल्या शतकातील आहे.

थोडक्यात प्रवासबद्दल
  • मुंबई वरून खोपोलीला ट्रेन ने पोहचावे.
  • खोपोली ते पाली एसटी पकडावी, त्या गाडीने पेडली गावात उतरावे 
  • खोपोली ते पेडली अंतर २९ किमी आहे. एसटीने प्रत्येकी ४५ रुपये तिकीट आहे.
  • पेडली ते ठाणाळे साठी रिक्षा करावी (किंवा शेअर रिक्षा हि असाव्यात पण ती भरेपर्यत वाट पहावी लागेल.)
  • पेडली ते ठाणाळे ६.५  किमी अंतर आहे, त्यासाठी आम्ही रिक्षाला १५० रुपये भाडे दिले.

प्रवासाचे वर्णन:
ठाणाळे लेणी रायगड जिल्ह्यातील, सुधागड तालुक्यातील ठाणाळे गावात आहे. पण ठाणाळे गावात जाण्यासाठी तुम्हाला एसटीने पेडली गावात उतरायला लागते. एकंदर इथपर्यंत पब्लिक ट्रान्सपोर्ट ने प्रवास वेळेत करणे, खूप मोठ काम आहे. त्यासाठी आम्हला सकाळी ८ ची कर्जत-खोपोली ट्रेन कर्जत वरून पकडायची होती. ती ट्रेन पकडण्यासाठी, मी सकाळी ५..२० ची  सीएसमटी-कर्जत धीमी लोकल ५. ३२ ला करीरोड वरून पकडली. हि ट्रेन कर्जतला बरोबर ७. ४०ला वेळेत पोहचली. बाकी माझे मित्र मला डोंबीवलीला भेटले.

जास्त करून कर्जतला मुबईवरून आलेली लोकल ज्या स्थानकावर लागते, त्याच स्थानकाच्या दुसऱ्या बाजूला खोपोली ट्रेन लागलेली असते. आम्ही ८. २५ ला खोपोलीला पोहचलो. खोपोली रेल्वे स्थानकाबाहेर हॉटेल मध्ये नाश्ता करून, आम्ही पालीसाठी एसटी बघायला गेलो.

खोपोलीला २ ठिकाणाहून एसटी सुटतात. एक मुख्य एसटी आगर आहे, जिथून बाहेरगावी जाणाऱ्या एसटी येतात. हे मुख्य आगार खोपोली स्थानकातून अंदाजे ३ किमी वर आहे. तर दुसरं रेल्वे स्थानकापासून चालत ५ मिनटाचा अंतरावर महामार्गावर आहे. येथे नगरपरिषदेच्या गाड्या सुटण्यासाठी वेगळा आगार आहे आणि त्याचा समोर रस्त्या पलीकडे. पाली व इत्यादी जवळपासच्या गावात जाण्यासाठी जाणाऱ्या एसटी सुटतात.

आम्ही नाश्ता करून, ह्या स्थानकात पोहचेपर्यंत नऊ वाजले होते. त्यामुळे आमची पाली एसटी गेली होती. बहुतेक ती एसटी ८ किंवा ८. ३० ची होती. आणि आता दुसरी गाडी ९. ४५/ १०. ४५ होती. त्यासाठी आम्ही मुख्य आगार मध्ये जाऊन एसटी बघायचा ठरवल. आम्ही रिक्षा करून तिथे पोहचलो. तिथून सकाळी ९ .४५ची मुंबई- पाली एसटी होती, आम्ही त्या एस्टीने जायचा ठरवलं. गाडी वेळेत आली पण सुठेपर्यंत १० वाजले.
खोपोली ते पेडली  २९ किमीचा अंतर पाऊण तासात पोहचलो. पेडलीला पोहचे पर्यंत १०. ५० झाले. पेडली पासून  पुढे पाली अजून ११ किमी आहे.

खोपोली ते पेडली पर्यंत शेअर गाडीने प्रवास कसा करावा.
खोपोली वरून तुम्ही शेअर गाडीने सुद्धा पाली किंवा पेडली पर्यंत जाऊ शकता. पण पाली किंवा पेडली पर्यंत थेट गाडी नाही.त्यासाठी तुम्हाला खोपोली वरून परळी गावात जायला लागते. नंतर परळी वरून पालीला जाण्यासाठी शेअर गाडी असतात, त्याने पेडली गावात उतरायला लागेल. परळी वरून मृगगडला सुद्धा जातात. 
तसच तुम्ही परतीचा प्रवास करू शकतात. पेडली गावातून तुम्हाला पाली, खोपोली, कर्जत आणि पनवेल ला जाण्यासाठी वेळेत एसटी आहेत.

पेडली ते ठाणाळे गाव अंतर ७ किमी आहे. पेडलीतून आता आम्हाला ठाणाळे साठी एसटी नव्हती. बहुतेक ठाणाळे गावातून वाया करत जाणारी ठराविक एक ते दोन एसटी असाव्यात. ठाणाळे गावात जाणाऱ्या रस्त्याला तशी पण जास्त रहदारी दिसली नाही. त्यामुळे आम्ही पेडली वरून एकवेळेच १५० रुपये भाडे देऊन रिक्षा केली. येते वेळी पण आम्ही त्याच रिक्षावाल्याला फोन करून बोलवून घेतले. बहुतेक ठाणाळे किंवा त्याचा पुढच्या गावात जाण्यासाठी शेअर रिक्षा असाव्यात. कारण आमची हि शेअर रिक्षाची ६ आसनी होती. पण आम्हाला उशीर होत असल्यामुळे आम्ही जास्त विचारपूस न करता. भाड्यावर रिक्षा ठरवली. जर तुम्ही ७ ते ८ जण असाल, तर तुम्हाला परवडेल. 

पेडलीवरून ठाणाळे गावात पोहचायला १५ मिनटं लागली.
ठाणाळे लेणीसाठी वाट गावाचा मागून जाते. त्यासाठी आपल्याला गावामध्ये जाऊन विचारायला लागते. अन्यथा वाट मिळणे मुश्किल आहे. आम्ही ११. १५ ला ट्रेकला सुरुवात केली.

ठाणाळे गाव ते ठाणाळे लेणी पर्यंतच्या वाटेचं वर्णन:
गावातल्याने दोन घराचा मागुन जायायला सांगितले. त्या घराचा पाठी गेल्यावर, एक पाय वाट जंगलात जात होती. आम्ही त्यावाटेने चालू लागलो. पाच मिनटात आम्ही एका लहान मोकळ्या जागेत पोहचलो. तिथून ठाणाळे लेणी आणि डोंगर दिसतो. इथून एक वाट डावीकडे खाली उतरताना दिसते, तर दुसरी उजवीकडे जंगलात जाताना दिसते. उजवीकडची वाट लेणीकडे जाते. उजवीकडील वाटेने पुढे चालू लागल्यावर, वाटेत मध्ये मध्ये वाट दर्शवण्यासाठी दगडावर बाणाचे चिन्ह केलेले दिसतात. त्यामुळे तुम्ही न चुकता लेणीपर्यंत पोहचू शकता. जास्त करून वाट जंगलातून जात असल्यामुळे काही ठिकाणी वाट चुकू शकतात, त्यामुळे बाण पहात जावे. जंगलात मच्छरचा त्रास खूप होतो. वाटेत आपल्याला ३ ओढे पार करायला लागतात. त्यात तिसरा ओढा शेवटच्या टप्प्यात येतो. ह्या ओढ्या ओलांडून ५ मिनटात लेणीजवळ पोहचतो.

लेणी बद्दल
लेणीपर्यंत पोहचेपर्यंत आम्हाला १ वाजला. मला लेणी बद्दल जास्त माहिती नसल्यामुळे, लेणीबद्दल वर्णन केलेले नाही. 

लेणी एका ओळीत असल्यामुळे, ओळीतच बघून होतात. त्यात मध्ये एक लेणी रुंदीला सगळ्यात मोठी लागते. त्याचा बाजूचाच कातळात एक मोठा स्तुपा आहे . स्तूपाचा थोडा अजून पुढे, एक लेणीजवळ मोठा कातळ तुटून पडलेला दिसत्तो. पण त्या कातळाच्या बाजूने एक वाट पुढे जाताना दिसते. तिथून पुढे गेल्यावर आपल्याला अजून ३ लेणी  दिसतात. ह्या शेवटच्या लेणी, ह्याच्या पुढे लेणी नाहीत पण इथून एक वाट पुढे जाताना दिसते. ह्या वाटेने पुढे गेलो असता लेणीच्या वरती पठारावर जाता येते. पण हि वाट कडेने जात असल्यामुळे, जपून जायला लागते. हि वाट खाली कुठे तरी उतरताना दिसते. त्यामुळे तेथे खाली न जाता वर पठाराकडे जावे. जिथून आम्ही वर चढलो, तिथे आम्हाला एका दगडावर लेणीच्या दिशेने बाण केल्याचे दिसले. त्यामुळे हि वाट नक्की कुठून येते किंवा कोणी ह्या वाटेने येतात कि नाही, ते कळलं नाही.

लेणीच्या पठारावरून दिसणारे अप्रतिम दृश्य:
साधारण १० मिनटात आम्ही पठारावर पोहचलो. पण पठारावरून दिसणारे दृश्य सुंदरच होते. पाऊस किव्हा पावसाचे ढग हि नसल्यामुळे. आम्हाला पठारावरून डावीकडे सुधागड दिसत होता, तर समोर थोडा उजवीकडे सरसगड दिसत होता. तर उजवीकडे खालील ठाणाळे गाव. आणि खाली पूर्ण हिरवागार जंगल दिसत होता. तर पाठी मुख्य डोंगर आणि त्यामधली घळ दिसते. ठाणाळे गावातून जेव्हा आपल्याला ह्या लेणी दिसतात, तेव्हा हा एकच डोंगरा वाटतो.  पण लेणीचा डोंगर आणि मुख्य डोंगर मध्ये एक घळ लागते. त्यामुळे लेणीचा डोंगर मुळ डोंगराची सोंड वाटते.

पठारावरून वाट वर डोंगरात जाताना दिसते. पण ह्या वाटेने बहुतेक गड माथ्यावर जाता येत नाही. कारण आम्ही जेव्हा पठारावर पोहचलो. तेव्हा खालील गावातील काही तरुण वर असलेल्या धबधब्यावरुन परताना,आम्हाला भेटले. आम्ही त्यांना विचारले असता, त्यांनी हि वाट फक्त धबधब्यावर जाते सांगितले.

लेणी मधून तुम्हाला सुधागड आणि सरसगड दिसत नाही. पठारावरून आम्ही सरळ परतीची वाट पकडली. उतरतेवेळी १ तासात आम्ही गावात पोहचलो. ह्या ट्रेकला आम्हाला प्रत्येकी ३०० रुपये खर्च आला.


ठाणाळे लेणी  ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा  



गावातून वर आल्यावर दिसणारा ठाणाळे लेणीचा डोंगर

ठाणाळे लेणीच्या  पठारावरून दिसणारे दृश्य

पठारावरून पुन्हा परत लेणीकडे जाताना काढलेला वाटेचा फोटो

ठाणाळे लेणी  ट्रेकचा पूर्ण विडिओ पाहण्यासाठी खालील YOUTUBE  लिंक वर क्लिक करा